Voor het eerst in ruim tachtig jaar komen de allerlaatste schilderijen van Piet Mondriaan weer bij elkaar in Nederland: de iconische Victory Boogie Woogie en Broadway Boogie Woogie. Onder invloed van de energie en de muziek van de stad New York in de vroege jaren 1940 voerde Mondriaan zijn meest radicale experimenten met ritme, kleur en materiaal uit. In deze samenwerking tussen Kunstmuseum Den Haag en The Museum of Modern Art, New York, zijn ook tien van Mondriaans trans-Atlantische werken te zien: schilderijen die hij vanuit Europa mee naar New York nam en daar meer ‘boogiewoogie’ maakte.
Victory Boogie Woogie (1942-44) is een icoon van de moderne kunst en vormt het hoogtepunt van de grootste collectie Mondriaans ter wereld, in Kunstmuseum Den Haag. Het werk wordt in 1998 aangekocht voor de Nederlandse Staat en bevindt zich sindsdien in Kunstmuseum Den Haag als langdurig bruikleen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Broadway Boogie Woogie (1942-43) maakt onderdeel uit van de collectie van The Museum of Modern Art (MoMA) in New York. Tijdens de donkerste dagen van de oorlog in Europa, begint Mondriaan aan hoopvolle werken. In zijn New Yorkse atelier werkt hij tegelijkertijd aan Victory Boogie Woogie en Broadway Boogie Woogie. Als hij de Broadway af heeft, wordt het schilderij direct verworven door het MoMA. Maar voordat hij de Victory kan voltooien, sterft hij in 1944. De talloze stukjes tape op het doek laten zien dat Mondriaan tot op het laatste moment nog aan het zoeken is naar de ultieme compositie. De twee werken zijn slechts één keer eerder, in 1946, samen in Nederland te zien geweest.
“Wij zijn enorm trots en verheugd deze bijzondere tentoonstelling te realiseren in samenwerking met onze partners MoMA, RCE en RKD, waarin uitzonderlijke expertise en baanbrekende inzichten samenkomen. Het herenigen van Mondriaans laatste meesterwerken is een uniek moment voor Nederland. Met deze multizintuiglijke tentoonstelling, die de invloed van muziek en dans op Mondriaans werk tot leven brengt, voegen we een nieuw en verrassend hoofdstuk toe aan zijn verhaal. Een once-in-a-lifetime tentoonstelling om niet te missen.” – Margriet Schavemaker, algemeen directeur Kunstmuseum Den Haag
“Deze twee fascinerende reizen – die van Mondriaan en die van de boogiewoogie – zijn verhalen over migratie, diaspora, ontmoeting en herinterpretatie. Beide verhalen hebben onze kijk op het modernisme gevormd. We zijn verheugd om samen met Kunstmuseum Den Haag twee van Mondriaans meest boeiende en geliefde werken weer samen te brengen. Onze samenwerking heeft conservatoren, restauratoren, wetenschappers en musici bijeengebracht om een nieuw licht te werpen op Mondriaans laatste werken.” – Leah Dickerman, Directeur onderzoeksprogramma’s, MoMA
Dichterbij dan ooit
Deze tentoonstelling wordt ondersteund door diepgaand materiaaltechnisch onderzoek, waardoor het publiek met augmented reality en high tech 3D-replica’s het maakproces van de werken kan ontdekken en dichterbij komt dan ooit. Bovendien toont het Kunstmuseum persoonlijk archiefmateriaal van de kunstenaar, onder andere over zijn traumatische vlucht van Londen naar New York tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mondriaan brengt de hele reis door op het dek van een schip dat onderdeel is van een konvooi, bestookt door Duitse onderzeeërs. Met opgerolde doeken en een zwemvest om zijn lijf doorstaat hij grote angsten die diepe sporen nalaten. De skyline van New York brengt hem pas weer ontspanning en hervonden vrijheid om verder te kunnen experimenteren in zijn kunst.
Café Society
In de tentoonstelling wordt het legendarische Café Society tot leven gewekt. Dit is de enige plek in New York waar zwarte en witte mensen op dat moment samen kunnen optreden en zich samen in het publiek mogen begeven. Hier komt Mondriaan regelmatig om te dansen. Hier groeit zijn liefde voor de boogiewoogie: een muziekstijl met wortels in de Afro-Amerikaanse diaspora. Het wordt een cruciale inspiratiebron voor zijn werk. Naast het creëren van de Victory en Broadway Boogie Woogie, zet de muziek hem aan om enkele schilderijen uit Europa opnieuw onder handen te nemen. In de tentoonstelling wordt het publiek uitgenodigd zelf de boogiewoogie te (her)ontdekken en te dansen tussen de kunstwerken.
Tentoonstellingspartners
De tentoonstelling wordt georganiseerd door Kunstmuseum Den Haag en The Museum of Modern Art in New York, in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. De tentoonstelling is te zien in Kunstmuseum Den Haag van 10 september 2027 tot en met 30 januari 2028. Het MoMA toont de presentatie van 21 maart tot en met 31 juli 2027. De Victory Boogie Woogie zal hiervoor bij hoge uitzondering naar New York reizen.
Publicatie
De tentoonstelling wordt begeleid door een rijk geïllustreerde catalogus in het Nederlands en Engels. Met onder meer nieuwe wetenschappelijke bevindingen over de geschiedenis van de boogiewoogie-muziek en Mondriaans connectie daarmee, teksten over Mondriaans ateliers in New York en resultaten van materiaaltechnisch onderzoek die meer inzicht geven in Mondriaans werkwijze.
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Gemeente Den Haag, VriendenLoterij, Mondriaan Fonds en Fonds Kunstmuseum.
10 september 2027 t/m 30 januari 2028